Τα παράσιτα είναι οργανισμοί που υπάρχουν και καλύπτουν τις ανάγκες τους σε βάρος του ξενιστή, προκαλώντας ασθένειες και παθολογικές καταστάσεις σε αυτόν.
Οι παρασιτικές προσβολές είναι γνωστές εδώ και πολύ καιρό και, παρά την πρόοδο της ιατρικής, εξακολουθούν να είναι ευρέως διαδεδομένες σε ανθρώπους και ζώα. Σχεδόν κάθε άτομο έχει υποστεί μια παρασιτική ασθένεια τουλάχιστον μία φορά στη ζωή του (ειδικά στην παιδική ηλικία).
Ένα σημαντικό ποσοστό χρόνιων ασθενειών διαφόρων οργάνων και συστημάτων, συμπεριλαμβανομένων των αλλεργικών αντιδράσεων και των αυτοάνοσων διεργασιών που μπορεί να προκληθούν από παράσιτα, σχετίζονται με την ευρεία κατανομή της παρασίτωσης.
Υπάρχει μεγάλη ποικιλία παρασίτων - μπορεί να είναι είτε μικροσκοπικά είτε να φτάσουν τα 10-14 μέτρα σε μήκος. Τους ενώνει ο τρόπος ζωής τους και τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:
- Υψηλή αναπαραγωγική ικανότητα.
- Συνεχής βελτίωση των μηχανισμών κατανομής και προσαρμογής στη ζωή στο σώμα ενός ξενιστή, ανθρώπου ή ζώου.
Τι είδη παρασίτων υπάρχουν;
- Τα πρωτόζωα παράσιτα είναι μονοκύτταροι οργανισμοί.
- Οι ελμίνθοι είναι πολυκύτταρα παράσιτα που περιλαμβάνουν επίσης σκουλήκια:
- flatworms (liverworms, catworms και άλλα σκουλήκια).
- στρογγυλά σκουλήκια (καρφίτσες, στρογγυλά σκουλήκια, μαστίγια κ.λπ.)
- Ταινίες (ταινίες βοδινού, χοιρινού και νάνου, σκουλήκια ευρείας ζώνης κ.λπ.).
- Τα αρθρόποδα είναι παράσιτα ταξινομημένα ως εξωπαράσιτα, που χαρακτηρίζονται από έναν εξωτερικό χιτινώδη σκελετό, ένα τμηματοποιημένο σώμα και άκρα.
Τρομερή απλότητα και μη ελκυστική εμφάνιση
Πολλοί μονοκύτταροι οργανισμοί προκαλούν ασθένειες που επηρεάζουν τόσο τον άνθρωπο όσο και τα ζώα. Τα πρωτόζωα παράσιτα περιλαμβάνουν: αμοιβάδα, λεϊσμανία, λάμβλια, πλασμωδία και τοξόπλασμα. Μεταξύ αυτών, το Giardia είναι το παθογόνο που προκαλεί τις πιο συχνές παρασιτικές προσβολές. Η γνώμη των γιατρών για αυτόν τον μονοκύτταρο οργανισμό εξακολουθεί να είναι διχασμένη. Κάποιοι θεωρούν ότι η Giardia είναι εντελώς ακίνδυνη, ενώ άλλοι την κατηγορούν για πολλές, αν όχι όλες, ασθένειες του ξενιστή.
Υπάρχουν επίσης πρωτόζωα που, μόλις εισέλθουν στον οργανισμό, δεν προκαλούν νωθρές παρασιτικές προσβολές, αλλά μάλλον απειλητικές για τη ζωή ασθένειες όπως η ελονοσία και η λεϊσμανίαση.
Ο ορισμός των ψειρών, των κροτώνων και των ψύλλων ως εξωπαράσιτων σε ζώα και ανθρώπους βασίζεται στο γεγονός ότι εμφανίζονται στην επιφάνεια του δέρματος. Εάν το παθογόνο δεν έχει μολυνθεί από μια ασθένεια και δεν τη μεταδίδει, μπορεί να προκαλέσει μόνο ενόχληση στον ασθενή μέσω της παρουσίας του στο σώμα. Από μόνα τους, δεν προκαλούν σημαντική βλάβη στο σώμα.
Στη συνέχεια θα μιλήσουμε κυρίως για έλμινθους, αφού υπάρχει μεγάλη συζήτηση για την έγκαιρη ανίχνευσή τους στον οργανισμό και τη θεραπεία αυτής της συγκεκριμένης ομάδας παρασίτων. Το ενδιαφέρον για τις ελμινθικές προσβολές τροφοδοτείται από τη διαφήμιση που ενθαρρύνει τους ανθρώπους να αναζητήσουν και να βρουν συμπτώματα και καταστάσεις που μπορεί να μην υπάρχουν.
Παράσιτο – οικοδεσπότης;
Το παράσιτο μπορεί να έχει έναν ή περισσότερους ξενιστές. Στην τελευταία περίπτωση, ένα από αυτά είναι ένα ενδιάμεσο στάδιο - ένα ζώο ή ένα άτομο στο σώμα του οποίου εμφανίζεται μια ενδιάμεση φάση ανάπτυξης παρασίτου, που σχετίζεται με την ασεξουαλική αναπαραγωγή. Για πολλά είδη παρασίτων, η παρουσία ενός ενδιάμεσου ξενιστή είναι απαραίτητη για την επιβίωση.
Ο μακροοργανισμός στον οποίο περνά η τελική φάση της ανάπτυξης του παρασίτου - το στάδιο της σεξουαλικής αναπαραγωγής - ονομάζεται τελικός.
Για να περάσουν ολόκληρο τον κύκλο ανάπτυξης, οι βιοελμινθοί αναγκάζονται να επισκεφτούν διαφορετικούς τύπους οργανισμών και ορισμένοι έλμινθοι δεν υφίστανται καμία αλλαγή στο σώμα του ενδιάμεσου ξενιστή - αυτοί ονομάζονται γεωέλμινθοι.
Πώς μπορείς να αρρωστήσεις;
Η μόλυνση μπορεί να συμβεί με διάφορους τρόπους. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει την κατάποση του αναπαραγωγικού υλικού του παρασίτου (κύστεις, αυγά, προνύμφες) μέσω κατανάλωσης μολυσμένων τροφών ή νερού, καθώς και κακές πρακτικές υγιεινής - μέσω βρώμικων χεριών, μέσω στενής επαφής με κατοικίδια ζώα (τα παιδιά συχνά υποφέρουν από αυτό). Λιγότερο συχνά, μπορείτε να πάρετε μια παρασιτική ασθένεια εισπνέοντας αυγά ή κύστεις του παρασίτου με σκόνη. Μεταξύ των ελμίνθων υπάρχουν και εκείνοι των οποίων οι προνύμφες είναι ικανές να διεισδύσουν στο σώμα ζώου ή ανθρώπου απευθείας μέσω του δέρματος, όπως: Β. Αγκυλόστομα, τα παθογόνα των αγκυλόστομων, τα οποία μπορούν να μολυνθούν όταν περπατάμε ξυπόλητοι.
Η εξάπλωση των παρασιτικών λοιμώξεων διευκολύνεται τόσο από κλιματικούς όσο και από κοινωνικούς παράγοντες, μεταξύ των οποίων το ανεπαρκές επίπεδο υγιεινής και υγιεινής εκπαίδευσης του πληθυσμού, παραβιάσεις στην υγιεινή επεξεργασία ορισμένων προϊόντων και διατροφικές συνήθειες. Για παράδειγμα, εάν καταναλώνεται συχνά κρέας από οικόσιτα ή άγρια ζώα που δεν έχει περάσει από υγειονομικό και κτηνιατρικό έλεγχο, παραμένει υψηλό επίπεδο τριχίνωσης.
Ενδιαιτήματα στο σώμα του ξενιστή
Τα παράσιτα επηρεάζουν σχεδόν όλα τα όργανα και τους ιστούς. Όλα εξαρτώνται από το ποιες συνθήκες είναι απαραίτητες για την επιβίωση σε ένα συγκεκριμένο στάδιο του κύκλου ζωής. Ανάλογα με τον εντοπισμό, οι ελμινθικές λοιμώξεις χωρίζονται σε ιστικές (εξωεντερικές) και αυλικές (εντερικές).
Τα πρώτα περιλαμβάνουν τριχίνωση, τοξοκαρίωση και εχινόκοκκο. Ταυτόχρονα, τα παράσιτα στο σώμα του ξενιστή εισβάλλουν στα εσωτερικά όργανα και αυτή η μορφή ονομάζεται σπλαχνική. Επιπλέον, πολλά παθογόνα χαρακτηρίζονται από ειδική βλάβη σε ένα ή άλλο σύστημα οργάνων ή ακόμη και σε ένα μεμονωμένο όργανο στόχο.
Για παράδειγμα, οι γεωέλμινθοι Toxocara, οι αιτιολογικοί παράγοντες της τοξοκαρίωσης, επιτίθενται στο οπτικό όργανο, ειδικά σε παιδιά σχολικής ηλικίας. Σε αυτή την περίπτωση, δεν υπάρχουν σημαντικές αλλαγές στη γενική κατάσταση, υπάρχει μόνο μείωση της ευκρίνειας και απώλεια μέρους του οπτικού πεδίου, μπορεί να αναπτυχθεί στραβισμός. Τέτοιες εκδηλώσεις συνήθως διαρκούν αρκετούς μήνες. Ένα σημαντικό χαρακτηριστικό είναι ότι επηρεάζεται μόνο ένα μάτι κάθε φορά. Με μια ικανή και προσεκτική οφθαλμολογική εξέταση είναι δυνατή η έγκαιρη ανίχνευση και προσδιορισμός της νόσου.
Οι ελμινθίαση του αυλού περιλαμβάνουν τριχουρίαση, ασκαρίαση, οπισθορχίαση, φασκιολίαση και άλλες. Αυτά τα έλμινθια βρίσκονται στον αυλό των κοίλων οργάνων.
Για πολλά είδη ελμινθών, το πεπτικό σύστημα, δηλαδή ένα από τα τμήματα του, είναι ο συνήθης βιότοπός τους.
Το μαστίγιο ζει στο παχύ έντερο, οι στρογγυλοί σκώληκες στο πάνω μέρος του λεπτού εντέρου και η ταινία νάνος στο κάτω μέρος.
Τι καθορίζει τον τύπο ανάπτυξης της νόσου;
- Ο τρόπος που το παράσιτο εισέρχεται στο σώμα του ξενιστή.
- Πυκνότητα πληθυσμού παρασίτων.
- Ο βαθμός προσαρμογής στο σώμα του ανθρώπου ή του ζώου.
- Κατάσταση του σώματος του ξενιστή (ανοσολογική δύναμη, παρουσία συνοδευτικής παθολογίας).
Εκδηλώσεις παρασιτικής προσβολής
Στην αρχή της νόσου, οι αντιδράσεις του μακροοργανισμού προκαλούνται από τη διείσδυση ξένων αντιγόνων και την αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος σε αυτά. Σε πολλές περιπτώσεις, εμφανίζεται αυτό που ο ασθενής πιστεύει ότι είναι πυρετός χωρίς κίνητρα, ο οποίος μπορεί να διαρκέσει για πάνω από μια εβδομάδα με περιοδική βελτίωση της κατάστασης. Ανάλογα με τη θέση του παρασίτου στο σώμα, μπορεί να εμφανιστούν άλλα συμπτώματα, όπως απώλεια όρεξης, ρέψιμο, ναυτία, κοιλιακό άλγος, αστάθεια κοπράνων, διάρροια, κιτρίνισμα του σκληρού χιτώνα και του δέρματος και αλλαγή στο χρώμα των ούρων και των κοπράνων. Εάν το παράσιτο βρίσκεται στους πνεύμονες, είναι πιθανές εκδηλώσεις παρόμοιες με βρογχοπνευμονία ή ακόμα και βρογχικό άσθμα. Οι κράμπες, η πάρεση και η παράλυση δεν είναι ασυνήθιστες στο νευρικό σύστημα.
Κατά τη χρόνια φάση της προσβολής από παράσιτα, συχνά συμβαίνουν μεταβολικές διαταραχές καθώς το παθογόνο τρέφεται με τον ξενιστή και χρησιμοποιεί τα θρεπτικά συστατικά του. Σε προσβεβλημένα ζώα ή ανθρώπους, η απορρόφηση στο πεπτικό σύστημα είναι συχνά μειωμένη. Το προσβεβλημένο σώμα είναι εξαντλημένο, μπορεί να εμφανιστούν συμπτώματα αναιμίας και ανεπάρκειας βιταμινών.
Επιπλέον, το παθογόνο δηλητηριάζει τον μακροοργανισμό με τα προϊόντα της ζωτικής του δραστηριότητας, γεγονός που προκαλεί συμπτώματα μέθης στον ξενιστή.
Η παρασίτωση μπορεί να μην προκαλεί οξεία συμπτώματα, αλλά είναι αργή και παρατεταμένη, συχνά με μακροχρόνια αντιστάθμιση. Και μόνο όταν εξασθενήσει το ανοσοποιητικό σύστημα του προσβεβλημένου οργανισμού εμφανίζονται ανησυχητικά συμπτώματα.
Αλληλεπίδραση με τον προσβεβλημένο οργανισμό
Μεταξύ άλλων, οι έλμινθες έχουν κατασταλτική επίδραση στο ανοσοποιητικό σύστημα του οργανισμού ξενιστή, καθιστώντας τον πιο ευαίσθητο σε διάφορες λοιμώξεις, η ανάρρωση εμφανίζεται αργότερα και η πορεία της νόσου είναι πιο σοβαρή από ό,τι σε ένα υγιές άτομο.
Οι επιπτώσεις των παρασίτων στο σώμα του παιδιού είναι ιδιαίτερα επιβλαβείς. Τα παιδιά γίνονται νευρικά, κυκλοθυμικά, ο ύπνος τους διαταράσσεται και γρήγορα εξαντλούνται. Τόσο η σωματική όσο και η πνευματική ανάπτυξη καθυστερούν. Η εμφάνιση αλλεργικών ασθενειών είναι δυνατή και η πορεία των συνοδευτικών παθολογιών επιδεινώνεται.
Παρά τη σοβαρότητα της νόσου, η προσβολή από παράσιτο οδηγεί σε θάνατο μόνο σε προχωρημένες περιπτώσεις, καθώς το παράσιτο εξαρτάται πλήρως από τον ξενιστή και ο θάνατός του είναι πιθανότατα θανατηφόρος για το παράσιτο. Επομένως, το σώμα του προσβεβλημένου ζώου ή ατόμου αποδυναμώνεται από το παράσιτο, αλλά δεν σκοτώνεται.
Οι παρασιτικές προσβολές μπορεί να μην εκδηλωθούν καθόλου ή να εκδηλωθούν πολύ καθαρά. Η έγκαιρη διαπίστωση και η σωστή διάγνωση είναι μια εργασία που μπορεί να επιτευχθεί μόνο σε συνδυασμό μεταξύ ενός γιατρού και ενός ασθενούς, τόσο ύπουλες μπορεί να είναι αυτές οι ασθένειες.